การวิเคราะห์ SWOT ไม่ใช่เรื่องยาก แต่ขณะเดียวกันก็ไม่ใช่สิ่งที่ง่ายนัก หลายๆ คน ทั้งนี้เพราะการวิเคราะห์ SWOT เป็นวิเคราะห์ปัจจัยภายใน และภายนอกขององค์การ ผู้ที่จะวิเคราะห์ SWOT ได้อย่างเหมาะสมย่อมต้องมีความเข้าใจอย่างถ่องแท้ในบริบท ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ และผลผลิตขององค์การเป็นอย่างดี
หากเราจะเปรียบเทียบการวิเคราะห์ SWOT ก็เหมือนกับเราทำบทที่ 2 ตอนทำวิจัย ชื่อว่าบทที่ 2 แต่ต้องดำเนินการก่อนบทที่ 1 ไม่อย่างนั้นเราจะไม่มีบทที่ 1 ที่สมบูรณ์
SWOT ก็เช่นเดียวกัน ก่อนที่เราจะเริ่มทำการวางแผนยุทธศาสตร์ หรือที่บางคนเรียกว่าแผนกลยุทธ์...อาจจะคิดกันว่าต้องเริ่มต้องจากการตั้งวิสัยทัศน์ (Vision) พันธกิจ (Mission) เป้าหมาย (Goal) และวัตถุประสงค์ (Objectives) แต่ความจริงแล้วหากเราไม่รู้จัก
ตัวเอง...การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายในองค์การ
ภายนอก...การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายนอกองค์การ
เราย่อมไม่สามารถที่จะกำหนดตำแหน่งขององค์การได้อย่างเหมาะสม
การวิเคราะห์ปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอกควรดำเนินการให้ครอบคลุมในประเด็นต่างๆ อย่างครบถ้วนดังนี้
1. การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายใน
- สถานภาพทางการเงิน
- ตำแหน่งของผลิตภัณฑ์
- ความสามารถในทางการตลาด (4Ps หรือ 7Ps)
- ความสามารถในการวิจัยและพัฒนา
- โครงสร้างขององค์การและการบริหารจัดการ
- การจัดการทรัพยากรมนุษย์
- ปัจจัยเชิงระบบ
- การดำเนินงาน
2. การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมภายนอก
- สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ
- สภาพแวดล้อมทางสังคม
- สภาพแวดล้อมทางการเมือง
- สภาพแวดล้อมทางเทคโนโลยี
- สภาพแวดล้อมด้านอื่นๆ
แต่สิ่งที่เราจะลืมไม่ได้คือ เราต้องเป็นผู้วิเคราะห์สภาพแวดล้อมที่มีใจเป็นกลาง...อย่างมองตัวเองสูงหรือต่ำเกินไป อย่างมองสิ่งแวดล้อมแบบเข้าข้างตนเอง...มิฉะนั้นการวิเคราะห์ SWOT ของเราก็คงไม่ต่างจากการปลอกตัวเอง